MÔN: CÔNG NGHỆ 9
Bài 6: Thực hành
Lắp mạch điện bẳng điện
Nguyễn Đình Tú
THCS Chí Tân – Khoái Châu – Hưng yên
QUÝ THẦY CÔ GIÁO CÙNG CÁC EM HỌC SINH
Các em cho thầy biết họ đang làm gì?
Để lắp đặt và sửa chữa được một số mạch điện đơn giản thầy cùng các em tìm hiểu bài học hôm nay.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
Sau khi học xong bài học này người học có khả năng:
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch bảng điện.
- Hiểu được quy trình lắp đặt mạch điện bảng điện.
- Lắp đặt được bảng điện ( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn ) đúng yêu cầu kỹ thuật.
- Đảm bảo an toàn điện.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Tại sao
mạch điện cần phải lắp 2 cầu chì
mà không lắp 1 cầu chì ?
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
_ Để lắp mạch điện bảng điện trên cần những vật liệu, thiết bị và dụng cụ gì?
} ( SGK-T30 )
B?NG dự trù Dụng cụ, Vật liệu, Thiết bị

Các nhóm về nhà nghiên
Cứu nội dung bảng dự trù dụng cụ, vật liệu
và thiết bị sau. Nếu thiếu hãy hoàn thiện
tiếp trong tiết thực hành tới.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
Các em hãy quan sát hình 6-1/ SGK : Sự phân bố bảng điện của mạng điện trong nhà.
1.3 Cầu chì tổng
2.Công tơ điện
4,5. Bảng điện nhánh
6. Cầu dao
Bảng điện chính
- Bảng điện (BĐ) là một phần của mạng điện trong nhà, thường lắp những thiết bị bảo vệ, đóng cắt, lấy điện của mạng điện.
- Thường có hai loại bảng điện.
+ Bảng điện chính: cấp điện cho các bảng điện nhánh.
+ Bảng điện nhánh: cấp điện tới đồ dùng điện.
Trên bảng điện chính và bảng điện nhánh thường lắp các thiết bị điện nào?
có lắp cầu dao, cầu chì, áptômat tổng...
có lắp công tắc, ổ cắm, hộp số...
Kích thước của bảng điện phụ thuộc vào yếu tố nào?
- Kích thước bảng điện phụ thuộc vào
số lượng thiết bị và kích thước thiết bị.
Theo sự phân bố trên hình có mấy loại bảng điện và chúng có chức năng gì?
?
?
?
Hãy quan sát mô tả cấu tạo bảng điện nhánh ở trong lớp hoặc ở nhà em?
?
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
Mạch điện bảng điện gồm những phần tử nào?
?
- Gồm các phần tử.
. 2 Cầu chì ( C1, C2 )
. 1 ổ điện ( O1 )
. 1 Công tắc ( CT 1 )
. 1 Bóng đèn ( Đ1)
Các phần tử của mạch điện chia làm mấy nhánh và được nối với nhau như thế nào?
?
- Chia hai nhánh mắc song song với nhau:
+ Nhánh1: Cầu chì (C1) mắc nối tiếp với ổ điện (O1).
Hai cầu chì ( C1, C2 ) cã c«ng dông g×?
?
+ Nhánh 2: Cầu chì (C2 ), công tắc ( CT1 ) bóng đèn ( Đ1 ) mắc nối tiếp với nhau.
Cầu chì (C1) bảo vệ sự cố cho ổ điện ( O1).
Cầu chì (C2) bảo vệ sự cố cho đèn ( Đ1).

Hãy quan sát hình 6-2. Sơ đồ nguyên lí
mạch điện bảng điện.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
?
Tại sao cần phải lắp đặt 2 cầu chì mà không lắp 1 cầu chì ?
Sự cố
Sự cố

Hãy chú ý
quan sát hoạt động của hai sơ đồ
sau xem có hiện tượng gì sảy ra?
Sự cố
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
b) Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
- Khi vẽ sơ đồ lắp đặt cần chú ý các yếu tố:
+ Mục đích, yêu cầu sử dụng.
+ Vị trí lắp đặt bảng điện, phần tử của bảng điện.
+ Phương pháp lắp đặt dây dẫn.
Em hãy cho biết đó là các yếu tố nào?
?
Các em hãy đọc nội dung mục 2.b sgk / T31.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
b) Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
- Khi vẽ sơ đồ lắp đặt cần chú ý các yếu tố:
- Vẽ sơ đồ lắp đặt được tiến hành theo các bước trong bảng quy trình sau :
B1. Vẽ đường dây nguồn.
B2. Xác định vị trí để bảng điện, bóng đèn.
B3. Xác định vị trí các thiết bị điện, trên bảng điện. (Gợi ý: hình
6 - 3/ SGK)
B4. Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.

Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
B1. Vẽ đường dây nguồn.
B2. Xác định vị trí để bảng điện, bóng đèn.
B3. Xác định vị trí các thiết bị điện (TBĐ) trên bảng điện. (Gợi ý: hình
6 - 3/ SGK)
B4. Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.

Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Quan sát tìm hiểu nội dung bảng quy trình vẽ sơ đồ lắp đặt, các nhóm thảo luận và hoàn thiện tiếp B4 trong bảng.
Sơ đồ nguyên lí mạch điện
Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Bảng so sánh ưu, nhược điểm của các sơ đồ lắp đặt và lựa chọn sơ đồ lắp đặt tối ưu.
- Bố trí các thiết bị hợp lí.
- Nối dây đúng theo sơ đồ nguyên lí.
- Chỉ có mối nối bằng vít tại các thiết bị điện.
- Bố trí các thiết bị hợp lí.
- Nối dây đúng theo sơ đồ nguyên lí.
- Bố trí các thiết bị hợp lí.
- Nối dây đúng theo sơ đồ nguyên lí.
- Phải có thêm hai lỗ luồn dây trên bảng biện
- Còn có mối nối phân nhánh trên đường dây nguồn.
- Còn có mối nối phân nhánh trên đường dây của bảng điện và dây nguồn..
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
b) Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
- Khi vẽ sơ đồ lắp đặt cần chú ý các yếu tố:
- Vẽ sơ đồ lắp đặt được tiến hành theo các bước trong bảng quy trình sau :
B1. Vẽ đường dây nguồn.
B2. Xác định vị trí để bảng điện, bóng đèn.
B3. Xác định vị trí các thiết bị điện, trên bảng điện. (Gợi ý: hình
6 - 3/ SGK)
B4. Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ đồ nguyên lý.

Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
b) Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
3. Lắp đặt mạch điện bảng điện.
_Thực hiện theo quy trình sau: (SGK-32)
Vạch dấu
Khoan lỗ BĐ
Nối dây TBĐ của BĐ
Lắp TBĐ vào BĐ
Kiểm tra
Theo em
để tiến hành lắp mạch bảng điện
thực hiện theo quy trình nào?
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Bảng quy trình lắp đặt mạch bảng điện.
- Bố trí và vạch dấu các TBĐ trên BĐ.
- Vạch dấu các lỗ luồn dây, lỗ bắt vít.
- Th­íc, mòi v¹ch dÊu, bót v¹ch dÊu.
- Bố trí TBĐ hợp lí.
- Vạch dấu chính xác.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Bảng quy trình lắp đặt mạch bảng điện.
- Bố trí và vạch dấu các TBĐ trên BĐ.
- Vạch dấu các lỗ luồn dây, lỗ bắt vít.
- Th­íc, mòi v¹ch dÊu, bót v¹ch dÊu.
- Bố trí TB hợp lí.
- Vạch dấu chính xác.
- Chọn mũi khoan cho lỗ xuyên luồn dây ỉ 5, lỗ không xuyên bắt vít ỉ 2.
- Khoan lỗ
- Mũi khoan ỉ 5 và ỉ 2.
- Máy khoan
- Khoan chính xác, thẳng lỗ.
- An toàn
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Bảng quy trình lắp đặt mạch bảng điện.
- Bố trí và vạch dấu các TBĐ trên BĐ.
- Vạch dấu các lỗ luồn dây, lỗ bắt vít.
- Th­íc, mòi v¹ch dÊu, bót v¹ch dÊu.
- Bố trí TB hợp lí.
- Vạch dấu chính xác.
- Chọn mũi khoan cho lỗ xuyên luồn dây ỉ 5, lỗ không xuyên bắt vít ỉ 2.
- Khoan lỗ
- Mũi khoan ỉ 5 và ỉ 2.
- Máy khoan
- Khoan chính xác, thẳng lỗ.
- An toàn
- Đo, luồn dây qua lỗ và nối dây các TBĐ trên BĐ.
- Đo, luồn dây qua lỗ và nối dây ra đèn.
- Kìm tuốt dây, kìm điện, băng dính.
- Nối dây đúng sơ đồ.
- Mối nối đúng yêu cầu kĩ thuật.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Bảng quy trình lắp đặt mạch bảng điện.
- Bố trí và vạch dấu các TBĐ trên BĐ.
- Vạch dấu các lỗ luồn dây, lỗ bắt vít.
- Th­íc, mòi v¹ch dÊu, bót v¹ch dÊu.
- Bố trí TB hợp lí.
- Vạch dấu chính xác.
- Chọn mũi khoan cho lỗ xuyên luồn dây ỉ 5, lỗ không xuyên bắt vít ỉ 2.
- Khoan lỗ
- Mũi khoan ỉ 5 và ỉ 2.
- Máy khoan
- Khoan chính xác, thẳng lỗ.
- An toàn
- Đo, luồn dây qua lỗ và nối dây các TBĐ trên BĐ.
- Đo, luồn dây qua lỗ và nối dây ra đèn.
- Kìm tuốt dây, kìm điện, băng dính.
- Nối dây đúng sơ đồ.
- Mối nối đúng yêu cầu kĩ thuật.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
Bảng quy trình lắp đặt mạch bảng điện.
- Bố trí và vạch dấu các TBĐ trên BĐ.
- Vạch dấu các lỗ luồn dây, lỗ bắt vít.
- Th­íc, mòi v¹ch dÊu, bót v¹ch dÊu.
- Bố trí TB hợp lí.
- Vạch dấu chính xác.
- Chọn mũi khoan cho lỗ xuyên luồn dây ỉ 5, lỗ không xuyên bắt vít ỉ 2.
- Khoan lỗ
- Mũi khoan ỉ 5 và ỉ 2.
- Máy khoan
- Khoan chính xác, thẳng lỗ.
- An toàn
- Đo, luồn dây qua lỗ và nối dây các TBĐ trên BĐ.
- Đo, luồn dây qua lỗ và nối dây ra đèn.
- Kìm tuốt dây, kìm điện, băng dính.
- Nối dây đúng sơ đồ.
- Mối nối đúng yêu cầu kĩ thuật.
- Bắt vít cầu chì, công tắc, ổ cắm vào vị trí được đánh dấu trên BĐ.
- Tua vít.
- Kìm.
- Lắp đúng vị trí.
- Các thiết bị lắp chắc chắn và đẹp.
- Mạch điện đúng sơ đồ, hoạt động tốt.
- An toàn
- Nguồn điện
- Bút thử điện.
- Lắp đặt TB và đi dây đúng sơ đồ lắp đặt mạch điện.
- Kiểm tra dây pha của nguồn và nối dây nguồn,.
- Vận hành thử mạch điện.
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
I. Dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
_ Dụng cụ:
_ Vật liệu và thiết bị.
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
} ( SGK-T30 )
II. N?i dung v� trỡnh t? th?c h�nh
1. Tìm hiểu chức năng của bảng điện.
2. Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
a) Tìm hiểu sơ đồ nguyên lí.
b) Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
3. Lắp đặt mạch điện bảng điện.
_Thực hiện theo quy trình sau: (SGK-32)
III. Đánh giá.
_Các em tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm theo các tiêu chí trong bảng sau:
Tiết 11: Bài 6 Thực hành _ Lắp mạch điện bảng điện
( gồm: 2 cầu chì, 1 ổ điện, 1 công tắc điều khiển 1 bóng đèn )
PHIẾU ĐÁNH GIÁ, KIỂM TRA THỰC HÀNH
Sơ đồ nào đúng?
Củng cố bài học:
Tại sao
phải vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện
trước khi lắp mạch điện bảng điện?
Vì
Sơ đồ lắp đặt cho biết:
_ Vị trí lắp đặt bảng điện và các thiết bị điện.
_ Cho biết phương pháp lắp đặt bảng điện.
_ Dự trù được dụng cụ, vật liệu, thiết bị , kinh phí và thời gian làm việc.
Vạch Dấu
(2)
Khoan lỗ
bảng điện
(4)
Nối dây
TBĐ
của BĐ
(1)
Kiểm tra
(3)
Lắp đặt
TBĐ
v�o BĐ
(5)
Sắp xếp đúng laứ: (2) -> (4) -> (1) -> (5) -> (3).
Hãy sắp xếp lại quy trình để ti�n h�nh lắp đặt mạch điện?
Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu và thiết bị.
Để tiết sau thực hành lắp mạch điện theo quy trình các em cần:
Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện.
Hiểu rõ các bước trong quy trình lắp đặt mạch điện.
L¾p ®­îc m¹ch ®iÖn hoµn thiÖn c¸c b­íc 1,2,3 trong quy tr×nh.